Marmaris'te Şirket Kuruluşu: Yabancı Yatırımcılar İçin Rehber

Yabancı Yatırımcının Türkiye'deki Hukuki Statüsü

Türkiye, yabancı sermayeye kapılarını açık tutan bir yatırım ortamına sahip. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'nun 3. maddesi, yabancı yatırımcılara yerli yatırımcılarla eşit muamele ilkesini açıkça güvence altına almıştır. Bu ilke, bir İngiliz veya Alman vatandaşının Türkiye'de şirket kurması, gayrimenkul edinmesi ve ticaret yapması önünde herhangi bir ayrımcı engel bulunmadığı anlamına gelir. Kanunun 2. maddesinde tanımlanan yabancı yatırımcı kavramı hem gerçek kişileri hem de yabancı ülkelerde kurulmuş tüzel kişileri kapsar.

Marmaris özelinde bakıldığında, ilçenin turizm potansiyeli yabancı sermaye için cazip bir zemin oluşturuyor. Konaklama, yeme-içme, deniz turizmi, gayrimenkul ve sağlık turizmi sektörlerinde her yıl onlarca yabancı ortaklı şirket tescil ediliyor. Ancak şirket kuruluşu tek başına bir tescil prosedürü olarak düşünülmemeli; şirket türünün seçimi, sermaye yapısının planlanması, sektörel ruhsatların zamanında alınması ve vergisel yükümlülüklerin doğru yönetilmesi yatırımın başarısını doğrudan belirleyen hukuki kararlardır.

Şirket Türleri: Şahıs Şirketi ve Sermaye Şirketi Ayrımı

Türk hukuku ticari faaliyetlerin farklı yapılar altında sürdürülmesine olanak tanır. En temel ayrım şahıs şirketi ile sermaye şirketi arasındadır. Şahıs şirketlerinde (adi ortaklık, kollektif ve komandit şirket) ortaklar şirket borçlarından kişisel malvarlıklarıyla sınırsız biçimde sorumludur. Sermaye şirketlerinde ise sorumluluk taahhüt edilen sermaye ile sınırlıdır. Bu fark, özellikle yabancı yatırımcılar açısından kritik bir tercih unsurudur; zira kişisel varlıkların korunması genellikle öncelikli endişe olarak öne çıkar.

Marmaris'te faaliyet gösteren yabancı yatırımcıların büyük çoğunluğu sermaye şirketi tercih etmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) iki temel sermaye şirketi türü düzenlemiştir: limited şirket ve anonim şirket. Her birinin kendine özgü avantajları, kuruluş maliyetleri ve yönetim yapıları bulunur.

Limited Şirket Kuruluşu (TTK m. 573-644)

Limited şirket, Türkiye'de en yaygın kurulan şirket türüdür ve Marmaris'te restoran, butik otel, emlak ofisi, dalış merkezi veya tekne tur şirketi açmak isteyen yabancı yatırımcılar için genellikle en pratik seçenektir. TTK m. 573 ve devamı maddeleri bu şirket türünün kuruluşunu ve işleyişini düzenlemiştir.

• Asgari sermaye: 10.000 TL (nakden veya ayni sermaye olarak konulabilir)
• Ortak sayısı: En az bir, en fazla elli ortak
• Yönetim: Müdür veya müdürler kurulu tarafından yönetilir; ortaklardan biri müdür olarak atanabilir
• Sorumluluk: Ortaklar yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payıyla sorumludur; kişisel malvarlıklarına gidilemez
• Pay devri: TTK m. 595 gereğince noterden onaylı devir sözleşmesi ve ortaklar kurulu kararı aranır

Limited şirketin en önemli dezavantajı pay devri prosedürünün ağırlığıdır. Payların serbestçe devredilebilmesi mümkün olmayıp her devir işlemi hem noter hem ortaklar kurulu onayından geçmelidir. Gelecekte şirket paylarını kolayca devretme planı olan yatırımcıların bu noktayı dikkatle değerlendirmesi gerekir.

Anonim Şirket Kuruluşu (TTK m. 329-563)

Anonim şirket, daha büyük ölçekli yatırımlar ve çok ortaklı yapılar için tercih edilen şirket türüdür. Marmaris'te büyük otel projeleri, marina yatırımları veya uluslararası konsorsiyum yapılanmaları için uygundur.

• Asgari sermaye: 50.000 TL (kayıtlı sermaye sistemini benimseyen şirketlerde 100.000 TL)
• Ortak sayısı: En az bir ortak, üst sınır bulunmaz
• Yönetim: Yönetim kurulu tarafından yönetilir; en az bir üye zorunludur
• Pay devri: Nama veya hamiline yazılı pay senetleri aracılığıyla daha kolay devir imkanı
• Halka arz: İleride halka açılma olanağı mevcuttur

Marmaris'te hangi şirket türünü seçmek daha mantıklı?

Cevap: Küçük ve orta ölçekli turizm işletmeleri için --pansiyon, tur acentesi, restoran, su sporları merkezi gibi-- limited şirket hem kuruluş maliyeti hem yönetim esnekliği açısından avantajlıdır. Kuruluş masrafları daha düşüktür, yönetim yapısı daha sadedir ve işletme giderleri asgari düzeyde tutulabilir. Anonim şirket ise büyük sermaye gerektiren otel yatırımları, marina projeleri veya gelecekte halka arz planı olan girişimler için uygundur. Yatırımcının beş ila on yıllık iş planı, doğru şirket türünün seçiminde en belirleyici faktördür.

MERSİS Başvurusu ve Ticaret Sicil Tescili

Kuruluş Öncesi Hazırlık Aşaması

Yabancı yatırımcının tescil işleminden önce tamamlaması gereken birkaç hazırlık adımı vardır. Bu aşamanın eksik yapılması kuruluş sürecini haftalarca uzatabilir:

• Vergi kimlik numarası: Marmaris Vergi Dairesi'nden yabancı kişi vergi numarası alınır; pasaportun noter onaylı Türkçe tercümesi gerekir
• Sermaye blokajı: TTK m. 344 uyarınca Türk bankasında hesap açılarak asgari sermayenin yüzde yirmi beşi kuruluş öncesinde yatırılır
• İmza beyannamesi: Şirket yetkililerinin noter huzurunda imza beyannamesi düzenlenir
• Şirket adresi: Kira sözleşmesi veya tapu ile belgelenen gerçek bir işyeri adresi belirlenir

MERSİS Elektronik Başvuru Süreci

Şirket kuruluş başvurusu Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden elektronik ortamda yapılır. Sisteme şirket unvanı, faaliyet konusu (NACE kodu), sermaye yapısı, ortak bilgileri ve yönetim organı bilgileri girilir. Ana sözleşme taslağı MERSİS platformunda hazırlanır. Bu aşamada faaliyet konusunun doğru belirlenmesi kritik öneme sahiptir; yanlış NACE kodu seçimi ileride sektörel ruhsat başvurularında ciddi sorunlara yol açabilir. Marmaris'te turizm sektöründe faaliyet gösterecek şirketler için konaklama, yeme-içme ve deniz taşımacılığı kodlarının titizlikle seçilmesi gerekmektedir.

Marmaris Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne Başvuru

MERSİS başvurusunun ardından aşağıdaki belgelerle Marmaris Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne başvurulur:

• MERSİS başvuru çıktısı
• Dört nüsha ana sözleşme (tüm ortaklarca imzalanmış)
• Ortakların kimlik belgeleri; yabancılar için noter onaylı pasaport tercümesi
• İmza beyannamesi
• Banka sermaye blokaj mektubu
• Rekabet Kurumu payının yatırıldığına dair dekont
• Şirket müdürlerinin görevi kabul beyanı

Tescil işlemi Marmaris'te genellikle bir ila üç iş günü içinde tamamlanır. Tescil ile birlikte şirket Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edilir ve tüzel kişilik kazanır.

Tescil tamamlandıktan sonra faaliyete geçmek için başka ne yapmak gerekir?

Cevap: Ticaret sicil tescili şirketin hukuki varlık kazanması demektir; ancak fiilen faaliyete geçebilmek için tamamlanması gereken ek adımlar vardır. Bunlar arasında Marmaris Vergi Dairesi'ne mükellefiyet kaydı, SGK'ya işyeri tescili, Marmaris Belediyesi'nden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması, şirket adına ticari banka hesabı açılması, e-defter ve e-fatura uygulamasına geçiş ile bir serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) ile sözleşme imzalanması yer alır. Bu işlemlerin koordineli yürütülmesi, işletmenin bir an önce gelir elde etmeye başlaması açısından belirleyicidir.

Marmaris Ticaret Odası Kaydı ve Sektörel Ruhsatlar

Tescili tamamlanan her şirket, faaliyet alanına göre Marmaris Ticaret ve Sanayi Odası'na kayıt yaptırmak zorundadır. Oda kaydı, şirketin meslek grubunun belirlenmesi ve ticari faaliyetlerin yasal çerçevede sürdürülmesi açısından önemlidir. Oda aidatları şirketin sermaye büyüklüğüne ve faaliyet alanına göre değişmektedir.

Turizm sektöründe faaliyet göstermek için hangi ruhsatlar gerekiyor?

Cevap: Sektöre göre farklı ruhsat ve izinler aranır. 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu kapsamında otel, tatil köyü ve pansiyon gibi konaklama tesislerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan turizm işletme belgesi alması zorunludur. Bu belge tesise yıldız sınıflandırması kazandırır ve KDV indirimi başta olmak üzere vergisel avantajlar sağlar. Tekne turu, yat kiralama ve dalış eğitimi gibi deniz turizmi faaliyetleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı iznine tabidir; deniz aracının uygunluk belgesi, kaptan yetki belgesi ve yolcu sigortası da ayrıca tamamlanmalıdır. Marmaris Marina ve Netsel Marina çevresindeki işletmeler için marina yönetiminin ek onayı da gerekmektedir. Yeme-içme işletmeleri ise Marmaris Belediyesi'nden işyeri açma ruhsatı, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü'nden gıda işletmesi kayıt belgesi ve alkollü içki satılacaksa TAPDK'dan satış ruhsatı almak zorundadır.

Vergi Dairesi Kaydı ve Vergi Mükellefiyeti

Türkiye'de faaliyet gösteren her sermaye şirketi Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine tabidir. Marmaris Vergi Dairesi'ne yapılan mükellefiyet kaydıyla birlikte şirket, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, gelir vergisi stopajı ve SGK primleri gibi yükümlülüklerin muhatabı haline gelir.

• Kurumlar vergisi: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca oran yüzde yirmi beştir
• Katma değer vergisi (KDV): Genel oran yüzde yirmi; konaklama hizmetleri ve gıda sektöründe indirimli oranlar uygulanabilir
• Gelir vergisi stopajı: Çalışanlara ödenen ücretlerden kaynakta kesilir
• SGK primleri: İşveren ve işçi payı olarak aylık beyan ve ödemeye tabidir
• Geçici vergi: Üçer aylık dönemlerde beyan edilir ve ödenir

Türkiye, seksen'den fazla ülkeyle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması (ÇVÖA) imzalamıştır. Bu anlaşmalar sayesinde yabancı yatırımcı aynı gelir üzerinden hem Türkiye'de hem kendi ülkesinde vergilendirilmez. Marmaris'te İngiltere, Almanya, Hollanda ve İskandinav ülkeleri vatandaşları bu anlaşmalardan yoğun biçimde faydalanmaktadır. ÇVÖA kapsamında temettü, faiz ve royalti ödemelerinde kaynak ülkedeki vergi oranı düşürülebilir veya tamamen kaldırılabilir.

Marmaris'te turizm yatırımcısına sağlanan teşvikler nelerdir?

Cevap: Marmaris, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi kapsamındadır. Yatırım teşvik belgesi alan işletmeler KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti (ithal makine ve ekipman için), indirimli kurumlar vergisi oranı, sigorta primi işveren payı desteği ve belirli projelerde arazi tahsisi imkanından yararlanabilir. Bu teşviklerden faydalanabilmek için T.C. Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi veya Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na başvuru yapılması gerekmektedir. Teşvik belgesi başvurusunun yatırım kararından önce veya eş zamanlı yapılması önemlidir; yatırım tamamlandıktan sonra yapılan başvurular kabul edilmez.

Yabancı Ortaklı Şirketlerde Çalışma İzni

4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun uyarınca, yabancı sermayeli şirketlerin Türkiye'de yabancı personel çalıştırması Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iznine bağlıdır. Burada yalnızca şirkette istihdam edilen yabancı çalışanlar değil, şirketin yabancı ortağının kendisi de çalışma izni almak zorundadır. Uygulamada dikkat edilmesi gereken kurallar şunlardır:

• Her beş Türk vatandaşı çalışan için bir yabancı personel istihdam edilebilir
• Yabancı personele ödenecek ücret asgari ücretin en az bir buçuk katı olmalıdır
• Şirketin ödenmiş sermayesi en az 100.000 TL veya son yıllık cirosu 800.000 TL'nin üzerinde olmalıdır
• Kilit personel statüsündeki yönetici ve uzmanlara bazı kotalar uygulanmaz

Marmaris'te özellikle yabancı dil bilen otel müdürü, dalış eğitmeni, tekne kaptanı ve animasyon sorumlusu gibi nitelikli pozisyonlarda yabancı personel talebi yüksektir. Bakanlık bu tür pozisyonlarda pratikte daha esnek değerlendirme yapmaktadır.

Şirket ortağı olan yabancının ayrıca çalışma izni alması gerekir mi?

Cevap: Evet. Şirkette fiilen çalışacak yabancı ortağın da çalışma izni alması zorunludur. Ortak sıfatıyla şirkete sermaye koymuş olmak tek başına çalışma hakkı vermez. Çalışma izni başvurusu, şirket tescilinden sonra e-izin sistemi üzerinden yapılır. Bağımsız çalışma izni veya süreli çalışma izni türlerinden biri tercih edilir. Başvuruda şirketin mali yapısı, yabancının mesleki yeterliliği ve Türkiye ekonomisine katkısı değerlendirilir.

Marmaris'te Turizm Sektöründe Şirket Kuruluşu

Marmaris'in ekonomisi büyük ölçüde turizme dayanmaktadır ve yabancı yatırımcılar için en cazip sektörler de bu alana yoğunlaşmaktadır. Konaklama alanında butik otel, apart otel ve tatil villa yönetimi --özellikle İçmeler, Bozburun ve Selimiye bölgelerinde-- yüksek getiri potansiyeli taşır. Yeme-içme sektöründe beach club, teras restoran ve sahil barları sürekli artan taleple karşı karşıyadır.

Deniz turizmi Marmaris'in en güçlü alanlarından biridir. Günübirlik tekne turları, gulet kiralama, dalış merkezi işletmeciliği ve su sporları faaliyetleri ciddi bir pazar oluşturuyor. Gayrimenkul sektöründe ise yabancılara yönelik emlak danışmanlığı ve geliştirme projeleri istikrarlı bir gelir kaynağı sağlıyor. Sağlık turizmi --diş turizmi klinikleri ve estetik merkezler-- Marmaris'te hızla büyüyen bir diğer alan.

Yabancı Yatırımcıların Sık Karşılaştığı Sorunlar

Marmaris'te şirket kuran yabancı yatırımcıların karşılaştığı sorunların büyük bölümü kuruluş aşamasındaki hazırlık eksikliklerinden kaynaklanır. Yanlış NACE kodu seçimi nedeniyle sektörel ruhsat başvurularının reddedilmesi, sermaye blokajının banka prosedürleri nedeniyle gecikmesi, ana sözleşmedeki faaliyet konusu tanımının dar tutulması ve şirket adresinin gerçek bir işyeri olmaması en sık rastlanan sorunlardır.

Yabancı ve Türk ortaklar arasında uyuşmazlık çıkarsa ne yapılmalı?

Cevap: Karma ortaklıklarda yönetim politikası, kar dağıtımı ve iş stratejisi konularında anlaşmazlıklar sıklıkla yaşanır. Bu riski en aza indirmek için kuruluş aşamasında detaylı bir ortaklık sözleşmesi (shareholders' agreement) hazırlanması şiddetle tavsiye edilir. Sözleşmede karar alma mekanizmaları, pay devir kısıtlamaları, kar dağıtım esasları, çıkış stratejileri ve uyuşmazlık çözüm yöntemi (tahkim veya arabuluculuk şartı) açıkça düzenlenmelidir. TTK m. 553 uyarınca şirket yöneticileri görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmekle yükümlüdür; vergi borçları, SGK primleri ve çevre düzenlemelerine aykırılık hallerinde kişisel sorumluluk gündeme gelebilir. Marmaris'te sezon yoğunluğu sırasında beyanname sürelerinin kaçırılması, SGK bildirimlerindeki eksiklikler gibi ihmaller ciddi mali sonuçlar doğurabilir.

Değerlendirmemiz

Marmaris'te şirket kurmak, doğru yapılandırıldığında yabancı yatırımcılar için son derece verimli bir süreçtir. 4875 sayılı Kanun'un sağladığı eşit muamele ilkesi, yabancı sermayenin önündeki hukuki engelleri büyük ölçüde kaldırmıştır. Ancak TTK, Vergi Usul Kanunu, Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ve sektörel mevzuatın bir arada değerlendirilmesi gerekir. Şirket türünün seçiminden sermaye yapısının planlanmasına, MERSİS başvurusundan sektörel ruhsatlara kadar her aşamada doğru hukuki yönlendirme almak, yatırımın sağlam bir zeminde ilerlemesini sağlar.

Yabancı-Türk ortaklıklarında kuruluş aşamasında hazırlanacak kapsamlı bir ortaklık sözleşmesi, ilerideki olası uyuşmazlıkların büyük bölümünü daha başlamadan çözer. Vergisel teşviklerden yararlanmak için doğru zamanda doğru başvuruyu yapmak da ayrı bir kritik adımdır; yatırım tamamlandıktan sonra yapılan teşvik başvuruları kabul görmez. Marmaris'in turizm potansiyeli ve yatırım ortamı, hukuki sürecin titizlikle yönetilmesi koşuluyla yabancı yatırımcılara somut getiriler sunmaya devam etmektedir.

Commercial Investment Environment in Marmaris

Marmaris is one of Turkey's most attractive commercial centres for both domestic and foreign investors, thanks to its tourism potential and strategic location. Hosting millions of tourists each year, the district offers extensive business opportunities in the hotel, restaurant, marina, tour operation, real estate and retail sectors. The Foreign Direct Investment Law No. 4875 grants foreign investors the right to establish companies and conduct business under equal conditions with Turkish citizens.

According to data from the Marmaris Chamber of Commerce, thousands of active commercial enterprises operate in the district, with hundreds of new companies registered each year. Foreign investors show particularly strong interest in the accommodation, food and beverage, maritime tourism and real estate sectors.

Company Types and Comparison

Limited Liability Company (Ltd. Sti.)

The limited liability company is the most commonly established company type in Turkey. Its key features are:

• Minimum capital: TRY 10,000 (in cash or in kind)
• Number of shareholders: Between 1 and 50 shareholders
• Management: Managed by a director or board of directors
• Liability: Shareholders are not personally liable for company debts (limited to their subscribed capital)
• Share transfer: Requires a notarised agreement and a shareholders' resolution
• Independent audit: Mandatory for companies exceeding certain thresholds

Joint-Stock Company (A.S.)

The joint-stock company is preferred for larger-scale investments. Its features are:

• Minimum capital: TRY 50,000 (TRY 100,000 under the registered capital system)
• Number of shareholders: 1 or more (no upper limit)
• Management: Managed by a board of directors
• Liability: Shareholders are liable only up to their subscribed capital
• Share transfer: Easier transfer through registered or bearer share certificates
• Public offering: Possibility of a future initial public offering (IPO)

Which Company Type Should Be Chosen?

For small and medium-sized enterprises operating in the tourism sector in Marmaris, a limited liability company is generally more suitable and practical. Its formation costs are lower, its management structure is more flexible, and its operating expenses are reduced. A joint-stock company, on the other hand, is preferred for large-scale hotel investments, marina projects or multi-partner international ventures.

Company Formation Process for Foreign Investors

1. Preliminary Preparation Phase

Prior to company formation, a foreign investor must complete the following preparations:

• Obtaining a tax number: A potential tax identification number is obtained from the Marmaris Tax Office
• Opening a bank account: A bank account is opened at a Turkish bank for the capital deposit
• Capital deposit: At least twenty-five percent of the minimum capital must be deposited before incorporation
• Signature declaration: A notarised signature declaration of the company's authorised signatories is prepared
• Company address: A registered company address in Marmaris is determined

2. MERSIS Application

Company formation is initiated electronically through the Central Registration System (MERSIS). The MERSIS application requires entry of the company's trade name, field of activity, capital structure, shareholder details and management body information. The articles of association are prepared through the system and submitted to the trade registry office for approval.

3. Trade Registry Registration

Following the MERSIS application, an application is made to the Marmaris Trade Registry Office with the following documents:

• MERSIS printout and application form
• Articles of association (4 copies)
• Identity documents of shareholders (notarised passport translation for foreign nationals)
• Signature declaration
• Capital deposit confirmation letter
• Receipt confirming payment of the Competition Authority contribution
• Declaration of acceptance of duties by company directors

The registration process is typically completed within 1 to 3 business days. Following registration, the company is published in the Trade Registry Gazette and acquires legal personality.

4. Post-Formation Procedures

• Tax office registration: The company is registered with the Marmaris Tax Office
• Social security registration: Workplace registration with the Social Security Institution (SGK) is completed
• Business operating licence: A business opening and operating licence is obtained from Marmaris Municipality
• Bank account: A commercial bank account is opened in the company's name
• E-ledger and e-invoice: Transition to the mandatory electronic ledger and invoice system is completed
• Certified public accountant (SMMM): A contract with a certified public accountant is entered into for the company's accounting operations

Licences and Permits in the Tourism Sector

Tourism Operating Certificate

A tourism operating certificate must be obtained from the Ministry of Culture and Tourism for hotels, holiday villages, guesthouses and similar accommodation facilities. The application evaluates the facility's physical conditions, staffing situation and service standards. The tourism operating certificate provides a star classification for the establishment and offers various tax advantages.

Maritime Tourism Permits

A permit from the Ministry of Transport and Infrastructure is required for maritime tourism activities such as boat tours, yacht charter, diving courses and water sports in Marmaris. Additionally, documents such as the vessel's certificate of conformity, the captain's licence and passenger insurance must be obtained.

Food and Beverage Establishments

To open a restaurant, cafe or bar, a business opening and operating licence, a food enterprise registration certificate and an alcoholic beverage sales licence (if alcohol is to be sold) must be obtained from Marmaris Municipality. A food safety certificate and hygiene training certificate are also among the mandatory documents.

Real Estate and Property Consultancy

An authorisation certificate from the Ministry of Trade is required for real estate consultancy activities. Firms providing property consultancy services to foreigners must additionally meet foreign language proficiency and professional competence certificate requirements.

Tax System and Incentives

Fundamental Tax Obligations

• Corporate tax: Applied at a rate of 25 percent
• Value added tax (VAT): The standard rate is 20 percent; reduced rates may apply to food and accommodation services
• Income tax withholding: Deducted from salaries paid to employees
• Social security contributions: Paid monthly as employer and employee shares
• Provisional tax: Declared and paid on a quarterly basis

Tourism Incentives

Marmaris falls within the scope of a Culture and Tourism Conservation and Development Zone, providing various incentives to tourism investors:

• VAT exemption with an investment incentive certificate
• Customs duty exemption (for imported machinery and equipment)
• Reduced corporate tax application
• Employer's share social security contribution support
• Land allocation opportunity (for designated projects)

Double Taxation Avoidance Agreements

Turkey has signed double taxation avoidance agreements with more than 80 countries. These agreements prevent foreign investors from being taxed on the same income both in Turkey and in their home countries. Citizens of European countries investing in Marmaris benefit extensively from these agreements.

Employment of Foreign Personnel

The employment of foreign personnel by foreign-capitalised companies in Turkey is contingent upon obtaining a work permit from the Ministry of Labour and Social Security. Rules to be observed in the work permit application include:

• One foreign employee may be hired for every 5 Turkish employees in the company
• The foreign employee's salary must be a specified multiple of the minimum wage
• The company's paid-in capital must be at least TRY 100,000 or its annual turnover must exceed TRY 800,000
• Certain exemptions apply for foreign nationals in key personnel (executive, specialist) positions

Company Management and Legal Responsibilities

Director and Board of Directors Responsibilities

Company directors and board members are personally responsible for ensuring the fulfilment of the company's legal obligations. In the event of violations relating to tax debts, social security contributions and environmental obligations, the personal liability of directors may arise. In Marmaris, the timely fulfilment of legal obligations is of particular importance due to the intensity of the tourism season.

Disputes Between Partners

In companies jointly established by foreign and Turkish partners, disputes may arise regarding management policies, profit distribution and business strategy. To mitigate these risks, it is advisable to prepare a detailed shareholders' agreement at the formation stage.

Investment Opportunities in Marmaris

• Accommodation: Boutique hotels, apart-hotels and holiday villa management
• Food and beverage: Restaurants, beach clubs and rooftop bar operations
• Maritime tourism: Boat tours, yacht charter and diving centres
• Real estate: Property development and consultancy
• Health tourism: Dental tourism and aesthetic clinics
• Digital services: Tourism-oriented application and platform development

Obtaining legal counsel during the company formation and investment process is of great importance for the complete fulfilment of legal obligations and the prevention of potential risks. Our firm provides comprehensive support to domestic and foreign investors in the field of commercial law.

Das gewerbliche Investitionsumfeld in Marmaris

Marmaris ist dank seines Tourismuspotenzials und seiner strategischen Lage eines der attraktivsten Handelszentren der Türkei für in- und ausländische Investoren. Der Bezirk, der jährlich Millionen von Touristen empfängt, bietet umfangreiche Geschäftsmöglichkeiten in den Bereichen Hotellerie, Gastronomie, Yachthäfen, Reiseveranstaltung, Immobilien und Einzelhandel. Das Gesetz über ausländische Direktinvestitionen Nr. 4875 gewährt ausländischen Investoren das Recht, unter gleichen Bedingungen wie türkische Staatsangehörige Unternehmen zu gründen und Geschäfte zu tätigen.

Nach Angaben der Handelskammer Marmaris sind im Bezirk Tausende aktive Gewerbebetriebe registriert, wobei jährlich Hunderte neue Unternehmen eingetragen werden. Ausländische Investoren zeigen besonders starkes Interesse an den Bereichen Beherbergung, Gastronomie, Seetourismus und Immobilien.

Unternehmensformen im Vergleich

Gesellschaft mit beschränkter Haftung (Ltd. Sti.)

Die Gesellschaft mit beschränkter Haftung ist die am häufigsten gegründete Unternehmensform in der Türkei. Ihre wesentlichen Merkmale sind:

• Mindestkapital: 10.000 TRY (als Bar- oder Sacheinlage)
• Gesellschafteranzahl: Zwischen 1 und 50 Gesellschafter
• Geschäftsführung: Wird durch einen Geschäftsführer oder ein Geschäftsführungsgremium geleitet
• Haftung: Die Gesellschafter haften nicht persönlich für Unternehmensverbindlichkeiten (beschränkt auf die gezeichnete Einlage)
• Anteilsübertragung: Erfordert einen notariell beglaubigten Vertrag und einen Gesellschafterbeschluss
• Unabhängige Prüfung: Für Unternehmen, die bestimmte Schwellenwerte überschreiten, obligatorisch

Aktiengesellschaft (A.S.)

Die Aktiengesellschaft wird für größere Investitionsvorhaben bevorzugt. Ihre Merkmale sind:

• Mindestkapital: 50.000 TRY (100.000 TRY im genehmigten Kapitalsystem)
• Gesellschafteranzahl: 1 oder mehr (keine Obergrenze)
• Geschäftsführung: Wird durch einen Vorstand geleitet
• Haftung: Aktionäre haften nur bis zur Höhe ihrer gezeichneten Einlage
• Anteilsübertragung: Einfachere Übertragung durch Namens- oder Inhaberaktien
• Börsengang: Möglichkeit eines späteren Börsengangs (IPO)

Welche Unternehmensform sollte gewählt werden?

Für kleine und mittlere Unternehmen im Tourismussektor in Marmaris ist eine Gesellschaft mit beschränkter Haftung in der Regel geeigneter und praktikabler. Die Gründungskosten sind niedriger, die Verwaltungsstruktur ist flexibler und die Betriebskosten sind geringer. Eine Aktiengesellschaft wird hingegen für großangelegte Hotelinvestitionen, Yachthafenprojekte oder internationale Gemeinschaftsunternehmen mit mehreren Gesellschaftern bevorzugt.

Unternehmensgründungsprozess für ausländische Investoren

1. Vorbereitungsphase

Vor der Unternehmensgründung muss ein ausländischer Investor folgende Vorbereitungen treffen:

• Beschaffung einer Steuernummer: Beim Finanzamt Marmaris wird eine vorläufige Steueridentifikationsnummer beantragt
• Eröffnung eines Bankkontos: Für die Kapitaleinzahlung wird ein Konto bei einer türkischen Bank eröffnet
• Kapitaleinzahlung: Mindestens fünfundzwanzig Prozent des Mindestkapitals müssen vor der Gründung eingezahlt werden
• Unterschriftsbeglaubigung: Eine notariell beglaubigte Unterschriftserklärung der zeichnungsberechtigten Personen wird erstellt
• Firmenadresse: Eine einzutragende Geschäftsadresse in Marmaris wird festgelegt

2. MERSIS-Antrag

Die Unternehmensgründung wird elektronisch über das Zentrale Registrierungssystem (MERSIS) eingeleitet. Im MERSIS-Antrag werden die Firma, der Geschäftsgegenstand, die Kapitalstruktur, die Gesellschafterdaten und die Angaben zu den Verwaltungsorganen eingetragen. Die Satzung wird über das System erstellt und dem Handelsregisteramt zur Genehmigung übermittelt.

3. Handelsregistereintragung

Im Anschluss an den MERSIS-Antrag wird beim Handelsregisteramt Marmaris mit folgenden Unterlagen ein Antrag gestellt:

• MERSIS-Ausdruck und Antragsformular
• Satzung (4 Ausfertigungen)
• Identitätsdokumente der Gesellschafter (für ausländische Staatsangehörige: notariell beglaubigte Passübersetzung)
• Unterschriftsbeglaubigung
• Kapitaleinzahlungsbestätigung
• Quittung über die Einzahlung des Beitrags an die Wettbewerbsbehörde
• Erklärung der Geschäftsführer über die Annahme ihres Amtes

Die Eintragung wird in der Regel innerhalb von 1 bis 3 Werktagen abgeschlossen. Nach der Eintragung wird das Unternehmen im Handelsregisteranzeiger veröffentlicht und erlangt Rechtspersönlichkeit.

4. Verfahren nach der Gründung

• Finanzamtregistrierung: Das Unternehmen wird beim Finanzamt Marmaris angemeldet
• Sozialversicherungsregistrierung: Die Betriebsstättenanmeldung bei der Sozialversicherungsanstalt (SGK) wird vorgenommen
• Betriebsgenehmigung: Eine Betriebs- und Gewerbeerlaubnis wird bei der Stadtverwaltung Marmaris beantragt
• Bankkonto: Ein Geschäftsbankkonto wird auf den Namen des Unternehmens eröffnet
• E-Buchführung und E-Rechnung: Der Übergang zum verpflichtenden elektronischen Buchführungs- und Rechnungssystem wird vollzogen
• Wirtschaftsprüfer (SMMM): Für die Buchhaltung des Unternehmens wird ein Vertrag mit einem vereidigten Wirtschaftsprüfer geschlossen

Genehmigungen und Erlaubnisse im Tourismussektor

Tourismusbetriebszertifikat

Für Hotels, Ferienanlagen, Pensionen und ähnliche Beherbergungsbetriebe ist ein Tourismusbetriebszertifikat des Ministeriums für Kultur und Tourismus erforderlich. Im Antragsverfahren werden die baulichen Gegebenheiten, die Personalsituation und die Dienstleistungsstandards der Einrichtung bewertet. Das Tourismusbetriebszertifikat weist dem Betrieb eine Sterneklassifizierung zu und bietet verschiedene steuerliche Vorteile.

Seetourismusgenehmigungen

Für seetouristische Aktivitäten wie Bootstouren, Yachtcharter, Tauchkurse und Wassersport in Marmaris ist eine Genehmigung des Ministeriums für Verkehr und Infrastruktur erforderlich. Darüber hinaus müssen Dokumente wie das Schiffseignungszeugnis, der Befähigungsnachweis des Kapitäns und die Passagierversicherung vorgelegt werden.

Gastronomie- und Getränkebetriebe

Für die Eröffnung eines Restaurants, Cafés oder einer Bar sind bei der Stadtverwaltung Marmaris eine Betriebs- und Gewerbeerlaubnis, eine Lebensmittelbetriebsregistrierung und eine Schankerlaubnis (sofern Alkohol ausgeschenkt wird) zu beantragen. Ein Lebensmittelsicherheitszertifikat und ein Hygieneschulungsnachweis gehören ebenfalls zu den Pflichtdokumenten.

Immobilien- und Grundstücksberatung

Für Immobilienberatungstätigkeiten ist eine Zulassungsbescheinigung des Handelsministeriums erforderlich. Unternehmen, die Immobilienberatung für Ausländer anbieten, müssen zusätzlich die Anforderungen an Fremdsprachenkenntnisse und berufliche Qualifikationsnachweise erfüllen.

Steuersystem und Anreize

Grundlegende Steuerpflichten

• Körperschaftsteuer: Wird mit einem Satz von 25 Prozent erhoben
• Mehrwertsteuer (KDV): Der Regelsatz beträgt 20 Prozent; für Lebensmittel und Beherbergungsleistungen können ermäßigte Sätze gelten
• Lohnsteuerabzug: Wird von den an Arbeitnehmer gezahlten Gehältern einbehalten
• Sozialversicherungsbeiträge: Werden monatlich als Arbeitgeber- und Arbeitnehmeranteile gezahlt
• Vorläufige Steuer: Wird vierteljährlich erklärt und entrichtet

Tourismusförderungen

Marmaris liegt im Geltungsbereich einer Kultur- und Tourismus-Schutz- und Entwicklungszone, die Tourismusinvestoren verschiedene Anreize bietet:

• Mehrwertsteuerbefreiung mit Investitionsanreizzertifikat
• Zollbefreiung (für importierte Maschinen und Ausrüstung)
• Ermäßigter Körperschaftsteuersatz
• Arbeitgeberzuschuss zu den Sozialversicherungsbeiträgen
• Grundstückszuweisung (bei bestimmten Projekten)

Doppelbesteuerungsabkommen

Die Türkei hat mit mehr als 80 Ländern Doppelbesteuerungsabkommen geschlossen. Diese Abkommen verhindern, dass ausländische Investoren sowohl in der Türkei als auch in ihrem Heimatland auf dasselbe Einkommen besteuert werden. Bürger europäischer Staaten, die in Marmaris investieren, profitieren in erheblichem Umfang von diesen Abkommen.

Beschäftigung ausländischer Arbeitnehmer

Die Beschäftigung ausländischer Arbeitnehmer durch Unternehmen mit ausländischer Kapitalbeteiligung in der Türkei setzt die Erteilung einer Arbeitserlaubnis durch das Ministerium für Arbeit und Soziale Sicherheit voraus. Bei der Beantragung der Arbeitserlaubnis sind folgende Regeln zu beachten:

• Pro 5 türkische Arbeitnehmer im Unternehmen kann 1 ausländischer Arbeitnehmer beschäftigt werden
• Das Gehalt des ausländischen Arbeitnehmers muss ein bestimmtes Vielfaches des Mindestlohns betragen
• Das eingezahlte Kapital des Unternehmens muss mindestens 100.000 TRY betragen oder der Jahresumsatz muss 800.000 TRY übersteigen
• Für ausländische Staatsangehörige in Schlüsselpositionen (Führungskräfte, Fachkräfte) bestehen bestimmte Ausnahmeregelungen

Unternehmensführung und rechtliche Verantwortlichkeiten

Pflichten der Geschäftsführer und des Vorstands

Geschäftsführer und Vorstandsmitglieder sind persönlich für die Erfüllung der gesetzlichen Pflichten des Unternehmens verantwortlich. Bei Verstößen gegen Steuerpflichten, Sozialversicherungsbeiträge und Umweltauflagen kann eine persönliche Haftung der Geschäftsleitung entstehen. In Marmaris ist die fristgerechte Erfüllung gesetzlicher Pflichten aufgrund der Intensität der Tourismussaison von besonderer Bedeutung.

Streitigkeiten zwischen Gesellschaftern

In gemeinsam von ausländischen und türkischen Partnern gegründeten Unternehmen können Streitigkeiten hinsichtlich der Geschäftspolitik, der Gewinnausschüttung und der Unternehmensstrategie auftreten. Um diese Risiken zu mindern, empfiehlt es sich, bereits in der Gründungsphase eine detaillierte Gesellschaftervereinbarung (Shareholders' Agreement) auszuarbeiten.

Investitionsmöglichkeiten in Marmaris

• Beherbergung: Boutiquehotels, Aparthotels und Ferienhausverwaltung
• Gastronomie: Restaurants, Beachclubs und Rooftop-Bar-Betriebe
• Seetourismus: Bootstouren, Yachtcharter und Tauchzentren
• Immobilien: Immobilienentwicklung und -beratung
• Gesundheitstourismus: Zahntourismus und Ästhetikkliniken
• Digitale Dienstleistungen: Tourismusorientierte App- und Plattformentwicklung

Die Inanspruchnahme rechtlicher Beratung im Rahmen der Unternehmensgründung und des Investitionsprozesses ist von großer Bedeutung für die vollständige Erfüllung gesetzlicher Pflichten und die Vermeidung potenzieller Risiken. Unsere Kanzlei bietet in- und ausländischen Investoren umfassende Unterstützung im Bereich des Handelsrechts.